کانادا که همواره بهعنوان سرزمینی فرصتساز با سیستم آموزشی برتر، جمعیتی متنوع و فضای باثبات و فراگیر شناخته میشود، در سال ۲۰۲۵ با یک روند نگرانکننده روبرو شده است: افزایش تعداد شهروندان و ساکنان دائم تحصیلکردهای که این کشور را ترک میکنند.
بر اساس آمار اداره آمار کانادا، در سهماهه اول ۲۰۲۵ بیش از ۲۷ هزار کانادایی و ۲۰۹ هزار غیرساکن دائم که اغلب دانشجویان و نیروی کار موقت متخصص هستند، کشور را ترک کردند.
این پدیده که به «فرار مغزها» معروف است، دغدغه سیاستگذاران، اقتصاددانان و مردم عادی را برانگیخته است.
۱۰ دلیل اصلی ترک کانادا توسط تحصیلکردگان
۱. جستجوی فرصتهای اقتصادی بهتر
کشورهایی مانند آمریکا، انگلستان و سنگاپور با حقوقهای بالاتر و فرصتهای شغلی بهتر، تحصیلکردگان کانادایی را جذب میکنند.
۲. هزینههای بالای زندگی و بحران مسکن
افزایش سرسامآور قیمت خانه و اجاره در شهرهایی مانند تورنتو و ونکوور، افراد متخصص را به سوی مقاصدی با هزینههای کمتر سوق میدهد.
۳. مشکلات در تأیید مدارک تحصیلی خارجی
عدم شناسایی یا دشواری در تأیید مدارک خارجی، بسیاری از مهاجران متخصص را مجبور به مهاجرت مجدد میکند.
۴. مالیاتهای بالا
مالیاتهای سنگین بر درآمد بالا، بهخصوص برای مدیران و کارآفرینان، یکی از عوامل مهاجرت است.
۵. نگرانیهای اقتصادی و سیاستگذاری
افزایش نگرانیها نسبت به آینده اقتصادی و سیاستهای محدودکننده، حس ناامیدی را افزایش داده است.
۶. کیفیت بهتر زندگی در خارج
آبوهوای بهتر، هزینههای زندگی کمتر و سبک زندگی جذاب در کشورهایی مانند مکزیک، پرتغال و اسپانیا، مقصد مهاجران شده است.
۷. رقابت جهانی برای جذب استعدادها
کشورهای دیگر با ارائه بستههای جذاب پژوهشی و شغلی، تلاش میکنند تا استعدادهای کانادایی را به خود جذب کنند.
۸. کاهش کیفیت آموزش و بودجه پژوهش
نگرانیها درباره کیفیت آموزش و کمبود بودجه پژوهش در دانشگاههای کانادا، باعث خروج دانشجویان و پژوهشگران شده است.
۹. فضای سیاسی و اجتماعی نامساعد
نارضایتی از فضای سیاسی، مالیاتها و احساس تبعیض در برخی گروهها، دلایل دیگری برای ترک کشور است.
۱۰. تمایل به تجربه زندگی جهانی و ماجراجویی
بسیاری از جوانان به دنبال کسب تجربههای جهانی و چالشهای جدید در کشورهای دیگر هستند.
چه اقداماتی در حال انجام است؟
اصلاحات سیاستی
دولت کانادا در سال ۲۰۲۵ با بازنگری سیاستهای مهاجرتی، از جمله سیستم «اکسپرس انتری» مبتنی بر اولویتبندی نیروی کار متخصص، در تلاش است تا نیازهای بازار کار را بهتر تامین کند.
جذب و بازگرداندن استعدادها
کارشناسان بر لزوم افزایش بودجه پژوهشی، بهبود روند شناسایی مدارک تحصیلی خارجی و ایجاد مشوقهای مالیاتی تاکید دارند تا استعدادهای داخلی و خارجی در کانادا باقی بمانند یا بازگردند. گزارش دیزجاردینز به اهمیت تقویت زیرساختهای پژوهشی در حوزههایی مانند هوش مصنوعی و علوم زیستی اشاره میکند تا فارغالتحصیلان دکترا را به کشور بازگرداند.
فرصتهای جهانی
سیاستهای جدید در آمریکا باعث شده تا برخی استادان و پژوهشگران آمریکایی به کانادا مهاجرت کنند، بهویژه دانشگاه تورنتو که موفق به جذب اساتید برجسته شده است. اما کانادا باید سریعتر اقدام کند تا از این «فرار مغزها» به «جذب مغزها» تبدیل شود.
هزینه انسانی فرار مغزها
فرار مغزها تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه هزینههای انسانی قابل توجهی دارد. خانوادهها از هم جدا میشوند، جوامع محلی استعدادهای خود را از دست میدهند و کانادا ممکن است جایگاه خود را بهعنوان قطب نوآوری از دست بدهد.
اما برای بسیاری از افرادی که کانادا را ترک میکنند، این تصمیم ساده نیست. سارا، پژوهشگر هوش مصنوعی، میگوید: «ترک کانادا دلخراش است، اما من آیندهای میخواهم که مهارتهایم ارزش داشته باشند و زندگیام مقرون به صرفه باشد.»
آیا کانادا میتواند روند مهاجرت تحصیلکردگان را متوقف کند؟
دلایل اصلی خروج تحصیلکردگان در سال ۲۰۲۵ فرصتهای اقتصادی بهتر، هزینههای مسکن، شناسایی مدارک، مالیاتهای بالا، چشمانداز اقتصادی، کیفیت زندگی، رقابت جهانی برای استعدادها، کیفیت آموزش، فضای سیاسی و تمایل به ماجراجویی نشاندهنده چالشهای پیچیدهای است.
کانادا همچنان سرزمین فرصتها است، اما برای حفظ بهترین استعدادهای خود باید سریعاً به این مشکلات پاسخ دهد.
با اجرای سیاستهای هدفمند، افزایش بودجه پژوهشی و تمرکز دوباره بر بهبود کیفیت زندگی، کانادا میتواند این روند را معکوس کرده و جایگاه خود را بهعنوان یکی از پیشروهای جهان در حفظ استعدادها بازپس گیرد.
