در جولای ۲۰۲۵، اسناد داخلی از وزارت توسعه اجتماعی و اشتغال کانادا (ESDC)، وزارت مسئول برنامه نیروی کار موقت (TFWP)، پرده برداشت که شامل شش اصلاح پیشنهادی جدید است.
این اصلاحات شامل کسورات دستمزد، کاهش استانداردهای مسکن در قالب TFWP و معرفی مجوز کار بخشمحور جدید برای بخش کشاورزی و فرآوری ماهی است. هدف از این تغییرات، پرداختن به دغدغههای کارفرمایان در عین فراهمکردن تحرک محدود برای نیروی کار معرفی شد.
شبکه حقوق مهاجران (Migrant Rights Network) که یک سازمان ملی مدافع حقوق مهاجران است، در ۳۰ جولای ۲۰۲۵ گزارشی منتشر کرد که مجوزهای بخشمحور را تغییراتی «نمایشی» نامید که با ظاهری از آزادی کارگری، کنترل کارفرما را حفظ میکند.
برنامه موقت کارگران خارجی کانادا که یکی از پایههای استراتژی بازار کار این کشور است، حدود ۱۰۶٬۰۰۰ نیروی کار مهاجر و ۷٬۴۰۰ کارفرما را حمایت میکند.
۱. شش اصلاح پیشنهادی اصلی در برنامه TFWP
اسناد داخلی ESDC که توسط شبکه حقوق مهاجران از طریق روند مشورتی دولت بهدست آمدهاند، شش پیشنهاد برای اصلاح برنامه موقت کارگران خارجی را تشریح میکنند. این اصلاحات براساس بازخوردهای انجمنهای کارفرمایی و گروههای کارگری در طول سال گذشته شکل گرفتهاند و حوزههایی مانند دستمزد، مسکن، حملونقل، مراقبتهای بهداشتی و تحرک کارگر را در بر میگیرند.
• مجوزهای کار بخش-محور
یکی از پیشنهادهای مهم، معرفی یک مجوز کار جدید وابسته به بخش برای رشته کشاورزی و فرآوری ماهی است. بر خلاف مجوزهای بسته کنونی، این مجوزهای دوساله به کارگران اجازه میدهند تا در صورت دریافت پیشنهاد شغلی جدید، بین کارفرمایان در همان بخش جابهجا شوند. این تغییر با هدف کاهش آسیبپذیری کارگران طراحی شد، زیرا از دستدادن شغل فعلی فعلاً به معنای از دسترفتن مجوز کار است.
• کسر دستمزد از بابت هزینهها
کارفرمایان بهویژه در بخشهای کشاورزی و فرآوری ماهی مجاز خواهند بود تا هزینههایی نظیر مسکن، خدمات رفاهی و حملونقل را از حقوق کارگران کسر کنند. این کسورات که ممکن است هزاران دلار در سال باشد، بهعنوان راهحلی برای جبران هزینههای کارفرمایان مطرح شد و میتوانند بهطور قابلتوجهی درآمد خالص کارگران را کاهش دهند.
• استانداردهای مسکن
اصلاحات پیشنهادی قصد حذف مقررات دمای داخلی که کارگران را در برابر گرمای شدید در فضاهایی نظیر گلخانهها و خطوط بستهبندی محافظت میکرد، دارند. این استانداردها که در سالهای گذشته معرفی شدند، خطرات سلامت را مدنظر قرار میدادند و حذف آنها نگرانیهایی درباره ایمنی کارگران ایجاد کرده است.
• شرایط حملونقل
تغییرات در الزامات حملونقل به کارفرمایان انعطاف بیشتری در ارائه وسایل حملونقل به محل کار میدهد. منتقدان نگراناند که این انعطاف ممکن است به گزینههای ناایمن یا ناکافی، بهویژه در مناطق دورافتاده، منجر شود.
• مراقبتهای بهداشتی
در زبان پیشنهادها، مسئولیتهای کارفرما در حوزه خدمات درمانی مبهم باقی مانده است؛ نگرانیهایی درباره محدودیت دسترسی کارگران به خدمات مراقبت سلامت، بهویژه در مناطق روستایی با امکانات کم، مطرح شد.
• سادهسازی فرایندهای اداری
این اصلاحات تلاش میکنند روند بررسی تأثیر بازار کار (LMIA) را تسهیل کنند تا برنامه سریعتر به نیازهای بازار کار پاسخ دهد.
دولت اصلاحات را چارچوبی نوین و متوازن بین نیازهای کارفرما و حمایت از کارگران معرفی کرده است.
۲. اظهارات سخنگوی ESDC و روند مشورتی
میلا روی، سخنگوی ESDC، گفته وزارتخانه در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ با ذینفعان، از جمله بخش کشاورزی و فرآوری ماهی، مشورتهای گستردهای انجام داده است.
فرایند مشورتی بهتازگی پایان یافته و ESDC همراه با اداره مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا (IRCC)، بازخوردها را برای نهاییکردن اصلاحات بررسی میکند. روی زمان دقیقی برای اتخاذ تصمیم ارائه نکرد.
۳. نقدهای شبکه حقوق مهاجران؛ تغییرات نمایشی یا واقعی؟
شبکه حقوق مهاجران در گزارش رسمی خود، اصلاحات پیشنهادی را رویکردی بیتأثیر خوانده که کنترل کارفرما را حفظ میکند. بهویژه:
-
کنترل کارفرما و بلکلیستکردن نیروی کار: اگر کارگران بخواهند کارفرمای خود را تغییر دهند، باید پیشنهاد شغلی جدید ارائه دهند. این موضوع طبق این گزارش به کارفرمایان قدرتی میدهد که کسانی را که «سختگیر» یا «دشواریآفرین» هستند، در عمل از بازارکار بخش حذف کنند.
-
درسهایی از برنامه مجوز کار باز برای نیروی کار آسیبپذیر: تجربه مجوز باز برای کارگران در معرض سوءاستفاده (Open Work Permit for Vulnerable Workers) نشان داده این افراد پس از جدایی از کارفرمای مخرب، در یافتن شغل جدید در بخش خود با مشکل مواجه میشوند زیرا کارفرمایان آنها را سابقاً بهعنوان مشکلساز شناختهاند.
-
عدم توجه به مسیر اقامت دائم: اصلاحات پیشنهادی شامل مسیر اقامت دائم نیست—خواست مشخص کارگران و نهادهای مدافع حقوق مهاجران. بدون اقامت دائم، کارگران همچنان در برابر سوءاستفاده از نظر قانونی آسیبپذیر باقی میمانند.
۴. سابقه و چالشهای برنامه TFWP
برنامه نیروی کار خارجی موقت کانادا که از ۱۹۷۳ شروع شد، برای تأمین کمبود نیروی کار در بخشهایی است که کاناداییها کمتر تمایل به کار در آنها دارند.
این برنامه دو جریان اصلی دارد: دستمزد پایین برای کارهای مانند کشاورزی و پردازش ماهی، و دستمزد بالا برای مشاغل حرفهای و فنی.
در سال ۲۰۲۴، برنامه به ۱۰۶٬۰۰۰ نیروی کار مهاجر خدمات داد، با بسیاری در بخشهای دستمزد پایین، و ۷٬۴۰۰ کارفرما در کانادا زیر چتر آن فعالیت میکردند. شرایط استخدام شامل ارزیابی بازار کار (LMIA) است تا اطمینان حاصل شود نیروی کار کانادایی برای شغل مورد نظر در دسترس نیست.
در دوران همهگیری کووید‑۱۹، دسترسی به برنامه برای تأمین نیروی کار افزایش یافت و مجوزهای بیشتری صادر شد، اما پس از آن اوتاوا بهدلیل نگرانیها درباره تأثیر برنامه بر بازار کار و جمعیت موقتی، سختگیریها را کاهش داد.
برنامه با استفاده از مجوزهای بسته، وضعیت اقامت نیروی کار را به یک کارفرما محدود میکند؛ در نتیجه، اگر نیروی کار شغل خود را از دست بدهد، وضعیت قانونیاش در کانادا نیز لغو میشود و آسیبپذیر میشود.
گزارشهایی درباره مسکن نامناسب، سرقت دستمزد، و شرایط ناایمن نیروی کار افزایش یافتهاند. گزارشگر ویژه سازمان ملل در سال ۲۰۲۴ این برنامه را «آغازی بر بردهداری مدرن» خواند.
در سال ۲۰۲۲، دولت با اقدامات محافظتی مانند بازرسیهای سختتر مسکن و محدودیت در کسر هزینه از حقوق کارگر پاسخ داد، اما پیشنهادات جدید برخی حمایتها را لغو و تدابیر بحثبرانگیزی را معرفی کردهاند.
۵. مسیر پیش رو: به سوی سیستمی عادلانهتر
هنگامیکه ESDC و IRCC بازخوردها را مرور میکنند، آینده برنامه TFWP در کفه ترازو قرار دارد.
در حالی که همه طرفها (کارگران، مدافعان، کارفرمایان، سیاستگذاران) توافق دارند که سیستم فعلی معيوب است، اما اولویتها متفاوتاند. کارگران و مدافعان خواهان مجوزهای آزاد، مسیر اقامت دائم و حمایت قویتر از حقوق هستند؛ کارفرمایان خواهان انعطافپذیری برای مدیریت هزینهها هستند.
یک راهحل پیشنهادی میتواند تشکیل یک وظیفهگروه چندجانبه باشد که شامل نمایندگان کارگران، اتحادیهها، کارفرمایان و دولت است تا یک سیستم عادلانهتر طراحی شود.
اجرای پروژههای آزمایشی برای مجوز کار آزاد یا مسیر اقامت دائم هم میتواند بدون ایجاد اختلال در بازار کار، کارایی اصلاحات را آزمایش کند.
تقویت اجرای استانداردهای کار و سرمایهگذاری در زیرساختهای حملونقل و بهداشت در مناطق دورافتاده میتواند نیازهای فوری کارگران را برطرف کند.
آیا اصلاحات کانادا واقعی و پایدارند؟
اصلاحات پیشنهادی برنامه TFWP نقطهٔ عطفی برای کانادا محسوب میشوند. دولت اکنون باید بین اصلاحات متناسب با حقوق نیروی کار و تمایلات کارفرمایان، تصمیمی تعیینکننده بگیرد که نهتنها بازار کار و سیستم مهاجرت، بلکه وجهه بینالمللی کانادا در حوزه حقوق بشر را نیز رقم خواهد زد.
مجوزهای بخشمحور ممکن است اولین گام به سوی تحرک کارگری باشند. اما اگر کنترل کارفرما، کسورات دستمزد غیرشفاف و نبود مسیر اقامت دائم همچنان باقی بمانند، این اصلاحات میتوانند ناکافی یا حتی بیاثر تلقی شوند.
